Elementality

Μια και είμαστε ένθερμοι υποστηρικτές του ΛΑΚ και του ΕΛ/Λ (όσο είναι δυνατόν στη σύγχρονη Ελληνική πραγματικότητα όπου οι υπουργοί μας υποθηκεύουν την χώρα σε μεγιστάνες του εξωτερικού - αθώοι όμως λόγω άγνοιας) είναι καλή ιδέα να εξηγήσουμε λίγο τους όρους.

Ελεύθερο Λογισμικό
Ελεύθερο λογισμικόΌταν λέμε το λογισμικό “ελεύθερο,” εννοούμε ότι σέβεται τις βασικές ελευθερίες του χρήστη: την ελευθερία να το εκτελέσει, να το μελετήσει και να το αλλάξει, και να αναδιανείμει αντίγραφα του, με ή χωρίς αλλαγές. Αυτό είναι ένα θέμα ελευθερίας, όχι κόστους, οπότε σκεφτείτε τον “ελεύθερο λόγο,”, όχι την “δωρεάν μπύρα.”
Τάδε έφη Richard Stallman (η σελίδα του), ο μόνος που έμεινε από το θρυλικό εργαστήριο τεχνητής νοημοσύνης του MIT όπου πρωτοάνθισε το hacking.

Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα:
Λογισμικό Ανοιχτού ΚώδικαΟι άδειες χρήσης που πέφτουν σε αυτήν την κατηγορία έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

• Ελεύθερη επαναδιάδοση
• Ελεύθερη πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα
• Παράγωγα έργα
• Ακεραιότητα του αρχικού κώδικα
• Όχι διακρισεις σε άτομα ή ομάδες
• Διαμοιρασμος της άδειας χρήσης
• Όχι περιορισμός σε ένα προϊόν
• Όχι περιορισμός άλλου προϊόντος
• Τεχνολογικά ουδέτερη άδεια

-- Open Source Initiative

Νομίζω ότι μια διαφορά είναι εμφανής. Το ΕΛ/Λ είναι ιδεολογικό κίνημα ενώ το ΛΑΚ είναι μια μέθοδος παραγωγής λογισμικού με στόχο την αποτελεσματικότερη δημιουργία καλύτερων πακέτων λογισμικού.

Και η ουσιαστική, αλλά δυσνόητη, διαφορά είναι ότι το ΛΑΚ από μόνο του δεν εξασφαλίζει την ελευθερία του χρήστη. Μάλιστα, πολλοί υποστηρικτές του ΛΑΚ αλλά οχι και του ΕΛ/Λ σχεδιάζουν να εφαρμόσουν τις μεθόδους ΛΑΚ για να αναπτύξουν πιο αποτελεσματικά συστήματα DRM (συστήματα διαχείρισης ψηφιακών δικαιωμάτων - με σκοπό την αφαίρεση ελέγχου από τον χρήστη). Για τους υποστηρικές του ΕΛ/Λ το DRM είναι η απόλυτη αντίθεση σε όλα όσα πιστεύουν: ο δημιουργός ενός λογισμικού που προστατεύεται από DRM δεν επιτρέπει την αλλαγή του, αφαιρεί από τον χρήστη το δικαίωμα να το χρησιμοποιήσει όπου κι όποτε θέλει, παρόλο που το αγόρασε νόμιμα και επιβάλλει περιορισμούς μέσω υλικού ή λογισμικού για να ελέγξει το υλικό του χρήστη από απόσταση. Παρόμοια χρήση κάνουν οι εταιρείες και στις πατέντες για να περιορίσουν την καινοτομία στον χώρο τους και να καταπνίξουν ανταγωνιστές.

Στις εταιρείες κανείς δεν λέει «ελεύθερο λογισμικό» στα αγγλικά γιατί εκεί οι λέξεις για το «δωρεάν» και το «ελεύθερο» ταυτίζονται. Έτσι, τα αφεντικά νομίζουν ότι πρόκειται για δωρεάν λογισμικό, ή ακόμα και πειρατικο λογισμικό. Άντε να τους εξηγήσεις ότι σημαίνει ότι μπορούν να το αλλάξουν όπως θέλουν για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους (επεκτάσιμο εξ ορισμού) και εξασφαλίζει την νομική τους κάλυψη από εκβιαστικές τακτικές εταιριών λογισμικού (no vendor lock-in). Και πολλά άλλα, βέβαια. Στην Ελληνική γλώσσα δεν έχουμε αυτό το πρόβλημα. Το λογισμικό είναι «ελεύθερο», όχι«δωρεάν» (παρόλο που μπορεί να είναι και τα δύο ή όχι ανάλογα την περίπτωση). Πώς λέμε «ελευθερία ή θάνατος»...

Νομίζω ότι η πρακτική διαφορά μεταξυ ΕΛ/Λ και ΛΑΚ ξεκαθαρίζεται τέλεια από το παράδειγμα του Stallman ο οποίος περιγράφει την αντίδραση μελών των δύο ομάδων σε ένα αποδεδειγμένης καλής ποιότητας λογισμικό που δημιουργήθηκε με κλειστό κώδικα και προστατεύεται από πατέντες ή άλλες μεθόδους περιορισμού των δικαιωμάτων του χρήστη:

Κάποιος που είναι αγνός οπαδός με τον ανοιχτό κώδικα, κάποιος που δεν είναι επηρεασμένος από την ιδεολογία του ελεύθερου λογισμικού, θα πει “Εκπλήσσομαι που μπορούσατε να κάνετε ένα πρόγραμμα να δουλέψει τόσο καλά χωρίς να χρησιμοποιήσετε το δικό μας αναπτυξιακό μοντέλο, αλλά τα καταφέρατε. Πως μπορώ να έχω ένα αντίγραφο;” Αυτή η συμπεριφορά θα ανταμείψει μυστικά σχέδια τα οποία θα πάρουν την ελευθερία μας και θα την οδηγήσουν στον χαμό της.
Ο ακτιβιστής του ελεύθερου λογισμικού θα πει, “Το πρόγραμμα σας είναι πολύ ελκυστικό, αλλά όχι στην τιμή της ελευθερίας μου. Οπότε θα πρέπει να κάνω χωρίς αυτό. Αντιθέτως θα υποστηρίξω ένα πρόγραμμα για να αναπτύξω μία δωρεάν αντικατάσταση.” Αν εκτιμούμε την ελευθερία μας, μπορούμε να δράσουμε για να την διατηρήσουμε και να την υπερασπιστούμε.

Γι' αυτό είναι ουσιώδες να μη συγχέουμε τους δύο όρους. Παρατηρήστε ότι όσοι ξέρουν για τι μιλάνε στην Ελλάδα, αναφέρουν και τους δύο στις συζητήσεις τους ως εξής: «ΕΛ/ΛΑΚ» για να αποφύγουν τις κακοτοπιές.

Για περισσότερη συζήτηση δοκιμάστε τις σχετικές σελίδες του GNU project.